Hartverscheurende foto's

Omschrijving afbeelding

Theo (64) is altijd op de hoogte van de nieuwste tentoonstellingen, concerten en festivals. Hij bezoekt deze met veel plezier, maar organiseert zelf ook regelmatig exposities en kleinschalige lezingen. Kortom, hij kan jou vertellen waar je met de pas naartoe moet voor een cultureel uitje.

Niet één, maar twee nieuwe, indrukwekkende tentoonstellingen! Voor mij reden genoeg om me met mijn pas naar het Nederlands Fotomuseum te spoeden. En zowel ‘Shadows’ als ‘Robert F. Kennedy Funeral Train – The People’s View’ hebben mij recht in het hart geraakt. Over allebei blijf je nog dagenlang nadenken en napraten met vrienden.

Iconisch beeld wordt kunstwerk

Eerst ga ik naar ‘Shadows’: een installatie van kunstenaar Alfredo Jaar, waarin het werk van fotograaf Koen Wessing centraal staat. Koen Wessing zocht als fotograaf de brandhaarden van de wereld op. In 1978 was hij in Nicaragua tijdens een bloedige burgeroorlog. Hier maakte hij de foto ‘Estelí, Nicaragua, September 1978’, die het verdriet van twee vrouwen laat zien die net hebben gehoord dat hun vader is vermoord. Om deze foto draait de installatie van Alfredo Jaar. Nieuwsgierig loop ik een donker labyrint in. In de eerste grote zaal zie ik een paar uitvergrote negatieven in lichtbakken uit de reeks hartverscheurende foto’s die Koen Wessing maakte. Pas verderop kom ik in de ruimte waar die ene beklemmende foto oplicht tot een verbindende witte vorm van vrouwen die hun handen ten hemel richten in hun verdriet. ‘Een prachtig beeld van horror’, noemt kunstenaar Alfredo Jaar deze foto. Verbluft merk ik dat het verblindend oplichtende beeld letterlijk in mijn hersens wordt gebrand. Dat komt binnen! Ik weet zeker dat iedereen die deze tentoonstelling bezoekt, dit beeld nooit meer zal vergeten.

Alfredo jaar

Rouwen om Kennedy, stemmen op Trump

Een beetje beduusd loop ik de trap af naar de tweede tentoonstelling, ‘Robert F. Kennedy Funeral Train – The People’s View’. Ook hier worden beelden uit het verleden gebruikt die je nu weer aan het denken zetten. Kunstenaar Rein Jelle Terpstra kende de beelden van de duizenden rouwende mensen die in 1968 Robert Kennedy een laatste groet brachten. De ontzetting was destijds groot in de Verenigde Staten; er was weer een Kennedy vermoord. Vanuit de trein werden die mensen langs de spoorlijn gefilmd en gefotografeerd door Paul Fusco. Rein Jelle Terpstra wilde weten wie die mensen langs de spoorlijn waren, en wat ze nu doen en denken. Zijn jarenlange speurtocht laat de trein vanuit het perspectief van de gewone Amerikaan zien. In groezelige super-8 filmpjes, op dia’s en foto’s.

Ook hier een donkere zaal waar ik de beelden en de teksten ingezogen wordt. Flarden van herinneringen aan een jaar waarin veel hoop vervloog, zo ervaar ik het. Bij de opening van de tentoonstelling zei Rein Jelle Terpstra verbaasd dat sommige mensen die in ’68 huilend langs de spoorlijn stonden voor de democratische kandidaat Kennedy, nu op Trump stemden. Zo blijkt maar weer dat er de afgelopen vijftig jaar veel is veranderd in Amerika. Daarmee heeft ook ‘The People’s View’ veel zeggingskracht, maar op een heel andere manier dan ‘Shadows’.

De tentoonstellingen ‘Shadows’ en ‘Robert F. Kennedy Funeral Train – The People’s View’ zijn tot en met 12 mei te zien in het Nederlands Fotomuseum.

Wijzigingen zijn opgeslagen